سند توسعه محله قیطریه

نام محله: محله قیطریه

موضوع مقاله: توصیف محله قیطریه

شماره ناحیه: هفت

نام تهیه کننده: هانیه مختاری

شماره منطقه: یک

تاریخ تهیه: بهمن ماه 1389

محدوده کنونی:

از شمال: خیابان قیطریه- بلوار صبا- شمال پارک قیطریه

از جنوب: بزرگراه صدر

از شرق: بلوار قیطریه- شرق پارک قیطریه

از غرب: خیابان شریعتی

نام معاون اجتماعی:

محسن جلالی فراهانی

آخرین تاریخ مرزبندی مصوب:

مرداد 1387

نام ناظر: اداره مطالعات منطقه 1

مدير پروژه: شركت اندیشه سرای شهر




















چکیده

مقاله حاضر با عنوان توصیف محله قیطریه تدوین شده است.

مقدمه: این محله در منطقه 1 ناحیه 7 واقع شده است و یکی از محلات قدیم شهر تهران می باشد.

اهمیت و ضرورت طرح: با شناخت نقاط قوت و ضعف محله می توان به برخی از مشکلات و کمبودها و یا وجود برخی از امکانات پی برد و از لحاظ کاربردی این تحقیق می تواند به ارائه راه حل های مناسبی در این حوزه منجر شود و نتایج تحقیق در اختیار دست اندرکاران و برنامه ریزان این امر قرار گیرد و از لحاظ بنیادی هم می توان با توجه به اطلاعات موجود شرایط مطلوب را برای محله قیطریه فراهم نمود.

روش: در تحقیق حاضر از روش دلفی به گردآوری نظر خبرگان و کارشناسان و افراد ساکن در محله در جهت شناخت بیشتر محله قیطریه پرداخته شده و از نظرات افراد اثربخش محله و از جغرافیای تاریخی شمیرانات، سند هویت محله و سایت شهرداری تهران اطلاعات لازم جمع آوری شده است.

یافته ها: نتایج تحقیق نشان می دهد اماکن شاخص این محله پارک قیطریه، فرهنگسرای ملل و مرکز درمانی قیطریه می باشد، همچنین اطلاعات موجود بیانگر این امر است که در این محله اماکن ورزشی، آموزشی و تفریحی نیز موجود می باشد. هرچند در برخی از حوزه ها با کمبود امکانات در محله مواجه هستیم ولیکن در چشم انداز کلی، خدمات شهری شامل بهبود وضعیت نظافت و پاکیزگی محله، جمع آوری زباله و همچنین توجه به فضای سبز در این محله کاملاً به چشم می خورد و با توجه به شرایط افراد ساکن در محله پیشنهاد می شود با اجرای برنامه های مبتنی بر محله، تقویت احساس تعلق به محله، تقویت شورایاری های محله، توانمندسازی و به ویژه افزایش زمینه های مشارکت افراد محله در اداره امور، گام هایی برای افزایش همکاری و اعتماد شهروندان برداشته شود زیرا این موضوع در نهایت باعث افزایش سطح کیفیت زندگی در محله قیطریه می شود.

1- مقدمه

مقاله حاضر با عنوان شناخت هرچه بیشتر محله قیطریه تدوین شده است. محله قیطریه در منطقه 1 ناحیه 7 واقع شده و یکی از محلات قدیمی شمیرانات است که محدوده جغرافیایی محله را بر طبق گفته بزرگان آن در قدیم می توان از سمت شمال به خیابان قیطریه و از سمت جنوب به مهر هفتم (کنونی) و از شرق به پارک قیطریه و از سمت غرب به خیابان شریعتی معرفی کرد، دلیل شکل گیری این محله را نیز مانند بیشتر محلات شمیرانات می توان کشاورزی و باغداری دانست.

افراد موثر در شکل گیری این منطقه کارگرانی بودند که برای دیگران کشاورزی و یا باغداری می کردند، در واقع بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تحولات گسترده ای در این محله شکل گرفته که باعث رشد جمعیت محله شده است.

افرادی که باعث شکل گیری این محله شده اند اقوامی هستند که از شهرستان بروجرد واقع در استان لرستان به این محل آمده اند و با تشکیل خانواده، اساس و بنیان این محله را پی ریزی نمودند.

از ساختمان های عمومی که در این محله وجود داشته می توان به باب حمام واقع در کنار مسجد جعفری اشاره نمود و خیابان قیطریه را می توان به عنوان خیابان اصلی این محله معرفی نمود. گفته شده است که قیطریه در قدیم شکارگاه بوده و در بهار و تابستان شکارهای کوچک و بزرگ و پرندگان فراوان در آن یافت می شده است. باغ قیطریه که اکنون تنها قسمتی از آن به صورت پارک قیطریه باقی مانده، درختان کهنسال و جوی های آب و قناتهای مخصوص به خود داشته و به صورت جنگلی طبیعی بوده است.(سند هویت محله، حسن خانجانی)

در رابطه با قشربندی اجتماعی این محل در بدو شکل گیری می توان گفت که اهالی این محله فقیر بوده اند و مهمترین نکته ای که درباره قدمت قیطریه می توان گفت کشف قبرهای باستانی اقوام آریایی است که پیشینه ی سه هزار ساله دارد و آثاری از آهن یعنی 800 تا 1200 سال قبل از میلاد در آن بدست آمده است. (سند هویت محله)

بنابراین با توجه به مطالب فوق الذکر می توان به این نتیجه رسید که با شناخت عمیق تر محلات می توان به تمامی نقاط قوت و ضعفی که در این محله وجود دارد پی برد. از این رو مقاله حاضر به بررسی شناخت عمیق تر محله قیطریه و توصیف آن می پردازد.

2- اهمیت و ضرورت طرح

انجام این مقاله از چندین جنبه دارای اهمیت و ضرورت می باشد. اما مساله ای که مهم به نظر می آید آشنایی بیشتر دوستان و پژوهشگران با محله قیطریه است. در واقع با شناخت نقاط قوت و ضعف محله می توان به برخی از مشکلات زندگی مردم در این محله و کمبودها و یا وجود برخی از امکانات محله پی برد و در حقیقت برداشتی که ما از منطقه با توجه به آمارهای موجود می کنیم کمک شایانی به بهبود وضعیت محله خواهد کرد.

در حوزه دیگر اهمیت و ضرورت این طرح، شناخت بیشتر بافت اجتماعی موجود در محله می باشد که با توجه به منابع موجود دو نوع بافت اجتماعی در قیطریه به چشم می خورد، بافت سنتی و بافت جدید. در بافت جدید بیشتر افرادی هستند که از نظر اقتصادی رشد پیدا کرده و به این محله مهاجرت نموده اند و در بافت سنتی نیز اکثریت با بومیان قدیم محل می باشد که از گذشته در این محل ساکن می باشند (آقای خانجانی) ، که اگر بتوان با طرز فکر و نیازهای افراد با توجه به سطح تحصیلات، جمعیت محلی، وضعیت تاهل یا تجرد، شاغل یا بیکار بودن آنها پی برد، می توان امکانات مناسبی را برای افراد ساکن در محله از جمله امکانات رفاهی، خدماتی، آموزشی و غیره را فراهم کرد و از طرف دیگر با توجه به شرایط جغرافیایی، تاریخی و آماری محله می توان کمک شایانی به چشم نوازتر شدن محله کرد. از طرف دیگر انجام این تحقیق دارای اهمیت کاربردی و بنیادی است. از لحاظ کاربردی انجام این تحقیق می تواند به ارائه راه حل های مناسب مهمی در این حوزه منجر شود و نتایج این تحقیق در اختیار دست اندرکاران و برنامه ریزان این امر قرار گیرد و از لحاظ بنیادی هم می توان با توجه به اطلاعات موجود شرایط مطلوب را برای محله قیطریه فراهم نمود. اما در این بررسی تقریباً محدود دریافت اطلاعات و بیان آن به صورت توصیفی بیشتر مد نظراست زیرا بر این اساس می توان کمک شایانی به مسائل و مشکلات گوناگون در محله نمود که این امر اهمیت و ضرورت طرح را بیشتر نمایان می سازد.

3- اهداف تحقیق

  هدف کلی

- شناخت و توصیف محله قیطریه

  اهداف جزئی

- آشنایی پژوهشگر با محله زندگی خود

- شناسایی ذوق و توانایی افراد موثر در جهت ایجاد فرصت های بهتر برای محله

- شناسایی کمبود و یا عدم کمبود امکانات در راستای بهبود وضعیت محله

- شناسایی وضعیت زندگی شهروندان در محله قیطریه و عوامل مرتبط با آن

4- روش گردآوری داده ها

تحقیق حاضر با دو هدف روش شناختی انجام شده است:

الف- هدف توصیفی (Descriptive) : هدف در این قسمت توصیف عینی، واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا موضوعی که در اینجا توصیف محله قیطریه می باشد.

ب- هدف تبینی  (Explanative): در اینجا هدف از تحقیق توضیح عوامل موثر در بروز پدیده مورد بررسی و نوسانات آن می باشد.

تحقیق حاضر در چهارچوب مطالعات کیفی – توصیفی اجرا شده است. در این روش ها تلاش می شود داده ها از نگاه پاسخ گویان جمع آوری و بررسی شود و سوگیری های فکری و فرهنگی محقق در جمع آوری ، تفسیر و یا ارائه آنها تاثیرگذار نباشد. (میرزایی ، 1388)

پژوهش توصیفی به مطالعه پدیده هایی می پردازد که به صورت طبیعی رخ می دهد و در آن هیچ دستکاری  آزمایشی صورت نمی گیرد. (سلیجر و شوهامی ، 1378 : 119) در تحقیق حاضر با استفاده از روش دلفی به گردآوری نظر خبرگان و کارشناسان و افراد ساکن در محله در جهت شناخت بیشتر قیطریه پرداخته شده و سپس با استفاده از روش های میدانی داده های مورد نیاز جمع آوری شده اند.

به عنوان مثال از نظرات افراد اثر بخش محله از جمله آقای امیر سوسن آبادی

                                   1- مذهبی

در حوزه فعالیت های        2- ورزشی ( به خصوص تلاش برای ارتقای ورزش والیبال و جذب جوانان به سمت ورزش)

                                   3- اجتماعی

و از آقای سید جواد یوسفی

                                   1- مذهبی ( مسئول بیت القرآن مسجد جعفری- امام جماعت)

در حوزه فعالیتهای           2- فعالیت های اجتماعی

                                   3- برگزاری مراسم یادواره شهداء

                                   4- برگزاری برنامه های قرآنی

و از آقای پرویز عالی

1- ورزشی (برگزاری راهپیمایی های ورزشی در سطح محله – کمک در ساختن اماکن ورزشی در سطح محله)

در حوزه فعالیت های      2- اجتماعی ( رسیدگی به خانواده های نیازمند )                

                                 3- علمی

می توان نام برد.

و درباره تاریخچه محله قیطریه از جغرافیای تاریخی شمیرانات و سند هویت محله و در بخش نقشه محلات از واحد  GIS شهرداری منطقه1 تهران و مابقی اطلاعات از سایت شهرداری تهران جمع آوری شده است.

5- درج جداول و تحلیل های مربوطه

بخش اول: درج جداول و تحلیل های مربوطه (توصیف سیمای آماری افراد ساکن محله) در این بخش به بیان یافته‌های توصیفی تحقیق پرداخته شده که شامل توصیف نمونه های آماری می باشد.

بخش دوم: درج جداول و تحلیل های مربوطه (توصیف سیمای نمونه آماری امکانات موجود در محله)

5-1 بخش اول

5-1-1 توزیع فراوانی جمعیت محله بر حسب تفکیک جنسیتی

جمعیت

تعداد

درصد

مرد

10680

01/50

زن

10672

98/49

جمع کل

21352

100

با توجه به جدول فراوانی تعداد 10680 نفر ( 01/50 درصد ) از ساکنین محله مرد وتعداد 10682 نفر (98/49 درصد) از ساکنین محله زن می باشند که بر این اساس نشان داده شده که تعداد مردان محله اندکی از زنان بیشتر می باشد.

5-1-2 توزیع فراوانی بر حسب وضعیت تاهل و تجرد افراد محله

وضعیت تاهل

تعداد

درصد

متاهل

11002

9/55

مجرد

8562

5/43

جمع کل

19654

100

با توجه به جدول فراوانی تعداد 11002 نفر ( 9/55 درصد) از افراد محله متاهل و تعداد 8562 نفر ( 5/43 درصد ) از افراد محله مجرد می باشند که بر این اساس نشان داده شده که تعداد متاهلین بیشتر از افراد مجرد محله می باشد.

5-1-3 توزیع فراوانی بر حسب تحصیلات افراد محله

وضعیت سواد

تعداد

درصد

با سواد

19678

5/96

بی سواد

705

5/3

جمع کل

20383

100

با توجه به جدول فراوانی تعداد 19678 نفر (5/96 درصد) از افراد محله باسواد و تعداد 705 نفر (4/3 درصد) از افراد محله بی سواد می باشند که بر این اساس نشان داده شده که اکثریت مردم محله باسواد می باشند.

5-1-4 توزیع فراوانی بر حسب وضعیت اشتغال افراد محله

وضعیت اشتغال

تعداد

درصد

شاغل

4554

4/95

بیکار

218

6/4

جمع کل

4774

100

با توجه به جدول فراوانی تعداد 4554 نفر ( 4/95 درصد ) از افراد ساکن محله شاغل و تعداد 218 نفر ( 6/4 درصد ) از افراد ساکن محله بیکار می باشند که بر این اساس نشان داده شده تعداد افراد شاغل محله بیشتر از افراد بیکار می‌باشد.

5-2 بخش دوم ( توصیف سیمای نمونه آماری امکانات موجود در محله )

5-2-1 توزیع فراوانی اماکن فرهنگی موجود در محله قیطریه

اماکن فرهنگی

تعداد

کتابخانه

1

دکه روزنامه فروشی

2

جمع کل

3

با توجه به جدول فراوانی تعداد 1 کتابخانه عمومی و 2 دکه روزنامه فروشی در محله قیطریه موجود می باشد که فاقد تفکیک جنسیتی می باشد.

5-2-2 توزیع فراوانی مراکز آموزشی پیش از دبستان در محله قیطریه

مراکز آموزشی

تعداد

مهد کودک

2

پیش دبستانی

3

جمع کل

5

با توجه به جدول فراوانی تعداد 2 مهد کودک خصوصی و 3 پیش دبستانی خصوصی در محله موجود می باشد که فاقد تفکیک جنسیتی است.

5-2-3 توزیع فراوانی مراکز آموزشی دخترانه از پایه دبستان به بعد در محله قیطریه

مراکز آموزشی دخترانه

تعداد ( دولتی )

تعداد ( خصوصی )

دبستان

---

1

راهنمایی

---

---

دبیرستان

---

1

کارودانش

1

----

هنرستان

1

---

پیش دانشگاهی

---

1

آموزشگاه علمی آزاد

----

1

جمع کل

2

4

با توجه به جدول فراوانی تعداد 1 دبستان خصوصی دخترانه و تعداد 1 دبیرستان خصوصی و 1 موسسه کارودانش دولتی و 1 هنرستان دولتی و 1 مرکز پیش دانشگاهی خصوصی و 1 آموزشگاه علمی آزاد خصوصی در محله قیطریه موجود می باشد.

5-2-4 توزیع فراوانی مراکز آموزشی پسرانه از پایه دبستان به بعد در محله قیطریه

مراکز آموزشی پسرانه

تعداد ( دولتی )

تعداد ( خصوصی )

دبستان

---

---

راهنمایی

---

3

دبیرستان

---

2

کارودانش

---

---

هنرستان

---

---

پیش دانشگاهی

---

1

آموزشگاه علمی آزاد

---

1

جمع کل

0

7

با توجه به جدول فراوانی تعداد 3 مرکز راهنمایی خصوصی پسرانه و تعداد 2 دبیرستان خصوصی  و 1 مرکز پیش‌دانشگاهی خصوصی و 1 مرکز آموزشگاه علمی آزاد خصوصی پسرانه در محله قیطریه موجود می باشد.

5-2-5 توزیع فراوانی اماکن تفریحی و ورزشی موجود در محله قیطریه

مراکز تفریحی و ورزشی

تعداد

بوستان موجود در محله

4

مراکز ورزشی موجود در محله

2

جمع کل

6

با توجه به جدول فراوانی تعداد 4 بوستان در محله قیطریه موجود می باشد که فاقد تفکیک جنسیتی است و تعداد 2 مرکز ورزشی که یکی از آنها دولتی و فاقد تفکیک جنسیتی و دیگر مجموعه ورزشی خصوصی و متعلق به آقایان می‌باشد.

5-2-6 توزیع فراوانی مراکز درمانی موجود در محله قیطریه

مراکز درمانی

تعداد

داروخانه

2

جمع کل

2

با توجه به جدول فراوانی تعداد 2 داروخانه در محله قیطریه موجود می باشد.

6- درج موارد ضعف و قوت و فرصت در محله

در هر جامعه ای نهادها وظایف و مسوولیت هایی در مورد حفظ و بهتر شدن وضعیت جامعه دارند اما بدون مشارکت فعال افراد تحقق شرایط ایده آل امکان پذیر نخواهد بود در مرحله اول در مورد محله قیطریه از نقاط قوت آن می توان از افراد اثربخش محله نام برد که به عنوان افراد معتمد محله می توانند کمک قابل توجهی به بهبود وضعیت محله انجام دهند و با توجه به آمارهای موجود بر حسب اینکه بیشتر افراد ساکن در محله با سواد بوده بنابراین با اجرای برنامه های مبتنی بر محله، این افراد می توانند کمک های اثربخشی به شواریاران در جهت بهبود وضعیت محله انجام دهند. مرحله دوم وجود پارک زیبای قیطریه در محله از نقاط قوت آن به حساب می آید که با توجه به قدمت بنای داخلی پارک که امروزه تبدیل به فرهنگسرا شده فرصت مناسبی در جهت آشنایی بیشتر هموطنان ایرانی با این آثار تاریخی و جذب توریست می باشد و البته وجود بوستان های متعدد دیگر نیز از مزایای این محله به حساب می آید که می تواند مکان مناسبی برای گسترش فعالیتهای ورزشی و ایجاد فرصت برای پیشرفت جوانان علاقه مند به ورزش باشند و یا در این بوستانها با کمک شورایاران و یا افراد اثرگذار محله می توان با تشکیل گردهمایی از افراد مختلف محله در جهت فراهم نمودن زمینه های مشارکت افراد محله در جهت فعالیتهای اجتماعی، ورزشی، فرهنگی و یا تشویق افراد محله به تشکیل NGO در جهت فعالیتهای جمعی مانند تاسیس مراکز حمایتی مانند صندوق قرض‌الحسنه و ارائه خدمات حمایتی به افراد نیازمند محله و یا دیگر فعالیتهایی از این نوع زمینه ایجاد اعتماد را در سطح محله فراهم کرد. در مرحله بعدی به نظر می رسد که تعداد مراکز آموزش ( مهدکودک و پیش دبستانی) برای افراد ساکن در محله کافی به نظر می رسد. اما آنچه به نظر می رسد کیفیت خدمات شهری شامل بهبود وضعیت نظافت و پاکیزگی محله و جمع آوری زباله، توجه به فضای سبز موجود در مرحله مناسب می باشد.

اما از نقاط ضعف محله در مرحله اول با توجه به جمعیت محله که حدود 21352 نفر بوده و تعداد 96/0 درصد افراد ساکن محله نیز با سواد بوده اند به نظر می رسد که تعداد یک کتابخانه برای استفاده همگان کافی نبوده و می توان با احداث کتابخانه‌های دیگر فرصت مناسبی برای تشویق افراد به کتابخوانی فراهم کرد و با توجه به برابری تقریبی تعداد زنان و مردان ساکن در محله به نظر می رسد تعداد یک مرکز ورزشی برای بانوان محله کافی نمی باشد. در مرحله دوم از دیگر نقاط ضعف محله می توان از کمبود مراکز آموزشی دولتی در محله نام برد که در واقع مراکز آموزشی دولتی پسرانه از مقطع دبستان به بعد در محله وجود ندارد و تمامی مراکز خصوصی می باشد و احتمالاً برای افراد واقع در طبقه متوسط و رو به پایین اجتماعی ثبت نام در مراکز خصوصی مشکل آفرین باشد و از طرف دیگر دبستان پسرانه در محله وجود ندارد که این نیز یکی از مشکلات فرزندان ساکن در محله می باشد و نسبت پیش دانشگاهی به دبیرستان و راهنمایی خیلی کم تراست زیرا در این محله سه مدرسه راهنمایی و دو دبیرستان و یک پیش دانشگاهی وجود دارد که به نظر می رسد بین اینها تعادلی وجود ندارد. و اما از لحاظ مراکز آموزشی دخترانه هیچ مدرسه راهنمایی در محله برای دختران وجود ندارد و تنها یک دبستان و یک دبیرستان وجود دارد که کافی به نظر نمی رسد و البته اینها نیز به صورت خصوصی بوده و شاید برای همه افراد ساکن محله امکان استفاده از آنها وجود نداشته باشد. اما به نظر می رسد که مدرسه کار و دانش و هنرستان برای دختران کافی است و بهتر است برای پسران نیز در این محله تاسیس شود. و اما در مرحله بعدی از دیگر نقاط ضعف این محله در یک چشم انداز کمی به نظر می رسد می توان از کمبود تاکسی در محل و کمبود خطوط اتوبوسرانی و کمبود مراکز درمانی دولتی و عدم وجود تعاونی و مجتمع تجاری نام برد و در نهایت با توجه به این امر که تعداد افراد مجرد محله تقریباً بالاست و افراد مجرد امکان قرار گرفتن در معرض آسیب های مختلف را دارند پیشنهاد می شود در برنامه ریزی ها و تخصیص منابع و تسهیلات رفاهی و خدمات اجتماعی و توانمند سازی این گروهها در اولویت برنامه های نهادهای مسوول در این محله قرار گیرد و امید است با شناسایی دقیق تر عوامل به بهبود کیفیت زندگی افراد ساکن محله و زیباتر شدن محله کمک شایانی کرد.

7- خلاصه و نتیجه گیری :

با توجه به هدف این تحقیق که توصیف محله قیطریه بوده، به طور کلی قیطریه یکی از محلات قدیمی شمیرانات است که مساحت آن 1527116 متر مربع و تعداد 21352 نفردر حال حاضر در آن ساکن هستند. افراد موثر در شکل‌گیری این محله کارگرانی بودند که برای دیگران کشاورزی و باغداری می کردند و در واقع بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تحولات گسترده ای در این محله شکل گرفت و باعث رشد جمعیت محله شده است. اقوامی که باعث شکل‌گیری این محله شده اند، اقوامی هستند که از شهرستان بروجرد واقع در استان لرستان به این محله آمده اند. زیباترین پارک تفریحی محله پارک قیطریه است که از خصوصیات منحصر به فرد زیست محیطی این محله می باشد. افراد اثرگذار این محله در حوزه فعالیتهای مذهبی، ورزشی و اجتماعی کمک قابل توجهی در جهت بهبود وضعیت محله انجام داده اند. در مجموع می توان بیان کرد با توجه به جمعیت منطقه تعداد زنان و مردانی که این محله زندگی می‌کنند یکسان می باشد و تقریباً اکثریت افراد محله نیز با سواد می باشند و بیشتر افراد محله حدوداً 95/0 درصد شاغل می باشند که این امر نشان دهنده آن است که به احتمال زیاد میزان آسیب های اجتماعی در بین ساکنین محله باید کم باشد. از لحاظ سیمای محله اماکن ورزشی ، کتابخانه ، آموزشگاههای علمی آزاد، وجود فضای سبز و بوستان‌های متعدد در محله به چشم می خورد که اینها از نقاط مثبت در محله می باشد هر چند در بعضی از حوزه ها با کمبود از لحاظ کمیت و کیفیت مواجه هستیم لذا پیشنهاد می شود با اجرای برنامه های مبتنی بر محله، تقویت احساس تعلق خاطر به محله، تقویت شورایاری های محله، توانمند سازی و به ویژه  افزایش زمینه های مشارکت افراد محله (شناخت افراد صاحب صلاحیت در جهت تصمیم گیری) و اداره امور ، گام هایی برای افزایش همکاری و اعتماد شهروندان برداشته شد زیرا این موضوع در نهایت می تواند باعث افزایش سطح کیفیت و کمیت امکانات محله و بهبود وضعیت زندگی ساکنین محله شود و از آنجا که نتایج این مقاله مبین توصیف محله قیطریه است و توجه بیشتر به لحاظ توسعه کمی امکانات شهری در محله می باشد در راستای شناخت کیفیت امکانات باید در مطالعات بعدی هر بخشی را موشکافانه تر مورد بازنگری قرار داد تا تمامی نیازهای محله مورد شناسایی قرار گیرد .


منابع و ماخذ :

- سند هویت محله . (1385). اداره زیباسازی شهرداری منطقه یک تهران

- میرزایی، خ. (1387). پژوهش ، پژوهشگری و پژوهش نامه نویسی. تهران: انتشارات جامعه شناسانه

- سلیجر و شوهامی. (1387). روش کیفی در علوم اجتماعی. ترجمه: علی رضا ساداتیان .

-نیاورانی . (1330). تاریخچه شمیرانات .تهران

 منبع اینترنتی

- سایت شهرداری تهران